Ζωή Κατσιούλα      

Γεωργία Κατσούλη   

Instructor: Λιάνα Σακελλίου 

Μετάφραση: Ζωή Κατσιούλα

Επιμέλεια: Λιάνα Σακελλίου

 

 

 

 

 

 

Ο James Arlington Wright γεννήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 1927 στο Martins Ferry του Οχάιο. Ήταν ο δεύτερος γιος του Dudley Wright, εργάτη σε εργοστάσιο. Η σχέση του με τον πατέρα του ήταν τεταμένη, εξαιτίας της άρνησης του πατέρα του να εργάζεται στο εργοστάσιο. Από την άλλη πλευρά, η μητέρα του αναφέρεται σπάνια. Τα παιδικά του χρόνια χαρακτηρίστηκαν από έντονη φτώχεια και ταλαιπωρία. Στο λύκειο έγραψε την πρώτη του αυτοβιογραφία, περιγράφοντας την «πορεία του ως οραματιστή». Από μικρός έδειξε ενδιαφέρον για την ποίηση. Ως αποτέλεσμα, παρέθεσε τον William Dunbar στο «Lament for Makaris». Σε ηλικία δεκαέξι ετών υπέστη νευρικό κλονισμό και έχασε έναν χρόνο σχολείου. Το 1946 αποφοίτησε και κατατάχθηκε στον στρατό, υπηρετώντας στην Ιαπωνία. Όσον αφορά στη σχέση με τη μητέρα του, εκείνη του έστελνε ποιήματα των Gerard Manley Hopkins και Elizabeth Barrett Browning. Μετά την αποστράτευσή του σχεδίαζε να συνεχίσει σπουδές. Έγινε δεκτός στο Kenyon College και αποφοίτησε το 1951. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες, όμως κατάφερε να αποφοιτήσει. Αποτελούσε εξαίρεση για το πανεπιστήμιο, καθώς προερχόταν από εργατική τάξη. Εκείνη την περίοδο κέρδισε το βραβείο ποίησης Robert Frost. Στη συνέχεια απέκτησε αυτοπεποίθηση και δημοσίευσε πάνω από είκοσι ποιήματα σε λογοτεχνικά περιοδικά.

Το 1953 παντρεύτηκε τη Liberty Cardules, νοσοκόμο και δασκάλα. Έλαβε επίσης την υποτροφία Fulbright και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, όπου απέκτησε το πρώτο του παιδί, τον Franz. Εκεί μετέφρασε ποιήματα του Georg Trakl και διηγήματα του Theodor Storm. Το 1954 επέστρεψε στις ΗΠΑ και εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, συνεργαζόμενος με μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας όπως οι Theodore Roethke, Stanley Kunitz και Wayne Burns. Το χειρόγραφό του The Green Wall επιλέχθηκε το 1957 από τον W. H. Auden για το Yale Series of Younger Poets Award. Έλαβε επίσης μεταπτυχιακό και διδακτορικό δίπλωμα και δίδαξε λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Το 1958 απέκτησε το δεύτερο παιδί του, τον Marshal. Το 1959 αναγορεύτηκε διδάκτορας από την Ουάσινγκτον με διατριβή για το έργο του Charles Dickens και συνεργάστηκε με περιοδικά όπως το Sewanee Review. Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 επηρεάστηκε από τον ισπανικό υπερρεαλισμό. Το 1962 χώρισε με τη Liberty Cardules και την ίδια χρονιά ανέπτυξε στενή φιλία με τον Robert Bly. Η συνεργασία τους οδήγησε σε μεταφράσεις παγκόσμιας ποίησης στο περιοδικό The Fifties. Συνεργάστηκε επίσης με τους W. S. Merwin, Sylvia Plath και Galway Kinnell, συμβάλλοντας σε μια νέα κατεύθυνση στην ποίηση που χαρακτηρίστηκε υπερρεαλιστική. Ο Wright ανακάλυψε έναν εικονιστικό ελεύθερο στίχο με καθαρότητα και δύναμη, και ξεχώρισε για τον καινοτόμο τρόπο χρήσης τίτλων και πρώτων/τελευταίων στίχων. Το 1960 κέρδισε το Ohioana Book Award για το Saint Judas. Τα έργα του The Branch Will Not Break και Shall We Gather at the River δείχνουν τη μετάβαση ανάμεσα στην παράδοση και τον υπερρεαλισμό. Το 1967 παντρεύτηκε την Edith Anne Crunk, την «Annie» πολλών ποιημάτων του. Μετά την αντιμετώπιση του αλκοολισμού του, μεγάλο μέρος της σκοτεινής του γραφής υποχώρησε. Ο γιος του Franz έγινε επίσης ποιητής και τιμήθηκε με Πούλιτζερ στην ίδια κατηγορία, ενώ ο Wright είχε ήδη κερδίσει Πούλιτζερ για τα Collected Poems. Πέθανε στις 25 Μαρτίου 1980 από καρκίνο της γλώσσας. Η κηδεία του πραγματοποιήθηκε στο Riverside Church της Νέας Υόρκης, όπου είχε παντρευτεί την Annie. Το έργο του This Journey εκδόθηκε μεταθανάτια την ίδια χρονιά. Από το 1981 έως το 2007 πραγματοποιούνταν φεστιβάλ ποίησης  “James Wright Poetry Festival” στη γενέτειρά του.

 

 

 

 

Strange bird, 

His song remains secret. 

He worked too hard to read books. 

He never heard how Sherwood Anderson 

Got out of it, and fled to Chicago, furious to free himself 

From his hatred of factories. 

My father toiled fifty years 

At Hazel-Atlas Glass, 

Caught among girders that smash the kneecaps 

Of dumb honyaks. 

Did he shudder with hatred in the cold shadow of grease? 

Maybe. But my brother and I do know 

He came home as quiet as the evening. 

 

He will be getting dark, soon, 

And loom through new snow. 

I know his ghost will drift home 

To the Ohio River, and sit down, alone, 

Whittling a root. 

He will say nothing. 

The waters flow past, older, younger 

Than he is, or I am.

Collected Poems (1982)

 

 

Παράξενο πουλί,

μυστικό μένει το τραγούδι του.

Πολύ σκληρά δούλεψε, για να διαβάσει βιβλία.

Πώς ο Σέργουντ Άντερσον,

ξέφυγε από αυτό και πέταξε στο Σικάγο εξαγριωμένος για να απελευθερωθεί

από το μίσος του για τα εργοστάσια,

ποτέ δεν άκουσε.

Ο πατέρας μου για πενήντα χρόνια μοχθούσε

στο Χέιζελ-Άτλας Γκλας,

παγιδευμένος μεταξύ δοκαριών που συνθλίβουν τα γόνατα

βουβών καταφρονεμένων εργατών.

Ανατρίχιασε από μίσος στην κρύα σκιά του γράσου;

Ίσως. Όμως ο αδερφός μου κι εγώ ξέρουμε πως

ήρθε σπίτι τόσο σιωπηλός όπως το βράδυ.

Σύντομα θ’ αρχίσει να σκοτεινιάζει κι εκείνος

και μέσα απ’ το καινούριο χιόνι να ξεπροβάλλει.

Ξέρω πως το φάντασμά του θα γυροφέρνει στο σπίτι

μέχρι τον ποταμό του Οχάιο και θα κάθεται μόνο του,

πελεκώντας μια ρίζα.

Δεν θα πει τίποτα.

Τα νερά κυλούν δίπλα μας, πιο παλιά, πιο νέα

από αυτόν ή από μένα.

 

 

 

 

All my life so far

I have been afraid

Of cactus,

Spiders,

Rattlesnakes.

 

The tall fourteen-year-old boy

who led me through

The desert whispered, Come over

        this way.

Picking my steps carefully over

        an earth strangely familiar,

I found four small holes large

        enough

For a root that might have been

        torn out

Or a blacksnake hole in Ohio,

        that I hated.

What is it, I said, some cute

        prairie dog,

Or an abandoned posthole,

        maybe?

No, he said, she’s down there

        with her children.

She doesn’t hate you, she’s not

        afraid,

She’s probably asleep, she’s

        probably keeping warm   

With something I don’t know about,

And all I know is sometimes in

        sunlight

Two brown legs reach out.

It is hard to get a look at

       her face.

Even in the museum she turns away.

I don’t know where she is looking.

 

I have lived all my life in

       terror

Of a tarantula,

And yet I have never even seen

A tarantula turn her face

Away from me.

 

That’s all right, said the boy.

Maybe she’s never seen you either.

 

Shall We Gather at the River (1968)

 

 

Όλη μου τη ζωή, μέχρι στιγμής

φοβόμουνα

τους κάκτους,

τις αράχνες,

τους κροταλίες.

 

Το ψηλό δεκατετράχρονο αγόρι

        με οδήγησε μέσα από

την έρημο ψιθύρισε, Έλα από εδώ.

Βημάτιζα προσεχτικά, πάνω

       σ’ ένα παράξενα γνώριμο χώμα,

βρήκα τέσσερις μικρές τρύπες, αλλά μεγάλες

        αρκετά

για μια ρίζα που θα μπορούσε να είχε 

        ξεριζωθεί

ή μια φωλιά οχιάς στο Οχάιο,

        που μισούσα.

Τί είναι στην πραγματικότητα, είπα,

        χαριτωμένο μικρό θηλαστικό,

ή μια εγκαταλελειμμένη τρυπίτσα, 

        ίσως;

Όχι, είπε, αυτή είναι εκεί πέρα

        με τα παιδιά της.

 Δεν σε μισεί, δεν σε

        φοβάται, 

είναι άγρυπνη, προσπαθεί

        να ζεσταθεί

με κάτι που δεν ξέρω τι είναι,

μα το μόνο που ξέρω, είναι ότι μερικές φορές

        στο ηλιόφως

δυο καστανά πόδια απλώνονται.

Είναι δύσκολο να την κοιτάξεις 

        κατάματα.

Ακόμη κι όταν επιστρέφει στο μουσείο.

Δεν ξέρω πού κοιτά.

 

Έζησα όλη μου τη ζωή 

        φοβούμενος

μια ταραντούλα,

και ακόμη δεν έχω δει 

μια ταραντούλα να στρέφει το πρόσωπό της

μακριά από μένα.

 

Όλα καλά, αποκρίθηκε ο νεαρός.

Ίσως να μην σ’ έχει δει ούτε κι εκείνη.

 

Μετάφραση: Ζωή Κατσιούλα

Επιμέλεια: Λιάνα Σακελλίου