Εκτύπωση του άρθρου

ΤΑΣΟΥΛΑ  ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

© Poeticanet 

 

 

 

Νοσσίς[1], η ποιήτρια της Μεγάλης Ελλάδας (Magna Graecia),
3ος αι. π.Χ.

Δύο επιγράμματα από την Παλατινή Ανθολογία: μετάφραση και σχόλια.

 

[πιο γλυκό απ’ τον έρωτα τίποτε]

πιο γλυκό απ’ τον έρωτα τίποτε·
              τ’ άλλα πλούσια αγαθά όλα δεύτερα είναι
και το μέλι ακόμα απ’ το στόμα μου το ΄φτυσα κάποτε·
αυτά λέγει η Νοσσίς:
γιατί εκείνη που η Κύπρις ποτέ δεν τη  φίλησε|
δεν γνωρίζει μες στ’ άνθη  ποια είναι τα ρόδα.

 

ἅδιον οὐδὲν ἔρωτος[2], ἃ δὄλβια, δεύτερα πάντα
ἐστὶν ἀπὸ στόματος δἔπτυσα καὶ τὸ μέλι.
το
ῦτο λέγει Νοσσίς: τίνα δἁ Κύπρις οὐκ ἐφίλασεν,
ο
ὐκ οἶδεν κήνα γἄνθεα ποῖα ῥόδα[3].

Π.Α., 5.170

 

[Νοσσίς τ’ όνομά της][4]

 

Ξένε, αν πλεύσεις ποτέ στην καλλίχορο[5] τη Μυτιλήνη
που τη Σαπφώ, των Χαρίτων το άνθος, έχει αναθρέψει
να πεις τότε,
πως έχει η γη της Λοκρίδας γεννήσει
Μουσών φίλη, ισάξια  με κείνην
κι ότι είναι Νοσσίς τ’ όνομά της· πήγαινε τώρα.

              

ὦ ξεῖν᾽, εἰ τύ γε πλεῖς ποτὶ καλλίχορον  Μυτιλάναν,
τ
ᾶν Σαπφὼ χαρίτων ἄνθος ἐναυσαμέναν,
ε
ἰπεῖν, ὡς Μούσαισι φίλαν τήνᾳ τε Λοκρὶς γᾶ
τίκτεν
ἴσαν ὅτι θ᾽ οἱ τοὔνομα Νοσσίς: ἴθι .

Π.Α.,  7.718

 


[1] Η Νοσσίς έζησε τον 3ο αι. π.Χ. και καταγόταν από τους Επιζεφύριους Λοκρούς, ελληνική αποικία στη Νότια Ιταλία (Μεγάλη Ελλάδα).Στο επίγραμμα του Αντιπάτρου του Θεσσαλονικέως συγκαταλέγεται μεταξύ των εννέα σημαντικοτέρων ποιητριών της ελληνικής αρχαιότητας ενώ το όνομά της συνοδεύεται με το επίθετο θηλύγλωσσος,  προφανώς για να επισημανθεί η προσήλωση της ποίησής της σε θέματα που αφορούν το γυναικείο φύλο. Στον Στέφανο του Μελεάγρου το έργο της παρομοιάζεται με το ευώδες και ευάνθεμο λουλούδι ἶρις  και εξαίρεται το ερωτικό στοιχείο της ποίησής της με την ωραία μεταφορά ότι στις δέλτους των ποιημάτων της της το κερί το έπηξε ο έρωτας  (πλέξας μυρόπνουν εὐάνθεμον ἶριν / Νοσσίδος, ἧς δέλτοις κηρὸν ἔτηξεν Ἔρως·).

[2] Είναι φανερό πως η Νοσσίς έχει υπόψη της το απόσπασμα 16 της Σαπφώς, στο οποίο η ποιήτρια απαντά στο ερώτημα τι είναι κάλλιστον με την εμβληματική ρήση: ὅττῳ τις ἔραται (το πιο όμορφο πράγμα στον κόσμο είναι αυτό που πιο πολύ αγαπά ο καθένας). Η Νοσσίς αναπαράγει την άποψη της Σαπφώς συμπυκνώνοντάς την σε ένα στίχο στον οποίο επικρατεί, όπως και στην Σαπφώ, μια αποφθεγματική ρήση: ἅδιον οὐδὲν ἔρωτος.  Το επίθετο  ἅδιον είναι συγκριτικός βαθμός  του επιθέτου ἁδύς  (δωρικός τύπος του ἡδύς =γλυκός).

[3] Η Νοσσίς έχει πιθανότατα υπόψη της το απόσπασμα 55 της Σαπφώς, στο οποίο γίνεται αναφορά στην ατάλαντη ποιήτρια που τριγυρνά σαν μαύρη σκιά στον Άδη, γιατί δεν άγγιξε τα ρόδα της Πιερίας:

55

ἐσὺ νεκρὴ θὰ κείτεσαι· μνήμη καμμιὰ
ποτὲ δὲν θὰ σ᾿ἀκολουθήσει ἐσένα
γιατὶ ἐσὺ δὲν ἄγγιξες τὰ ρόδα τῆς Πιερίας·
λησμονημένη θὰ γυρνᾶς μὲς στὸ παλάτι τοῦ Ἅδη
μαύρη σκιὰ ποὺ φτερουγίζει
ἀνάμεσα στοὺς μαύρους πεθαμένους.

Σαπφώ, Τα ποιήματα, Πρόλογος - Μετάφραση – Σημειώσεις: Τασούλα Καραγεωργίου, Κέδρος 2022, σ.63.

[4] Η Νοσσίς στο επιτύμβιο αυτό επίγραμμα, προορισμένο να χαραχθεί στον τάφο της, αναφέρεται με ιδιαίτερη αυτοπεποίθηση στο πρόσωπό της, κατατάσσοντας το έργο της σε ίση αξία με την ποίηση της Σαπφώς.

[5] καλλίχορος -ον, αυτός που έχει ωραίους τόπους, αντί εὐρύχωρος, επίθ. που λέγεται για μεγάλες, εκτεταμένες πόλεις (αυτός που έχει πλατιές εκτάσεις για χορό).


Ημ/νία δημοσίευσης: 10 Νοεμβρίου 2025